مدتهاست پس از نمایش فیلم بر روی پرده سخن از نخستین کار سینمایی مسعود ده نمکی است..
البته نخستین کار رسمی سینمایی وی..چرا که فقر و فحشا را به دلایل گوناگون تکنیکی – اخلاقی ! نمی توان جزو کارهای سینمایی ده نمکی دانست..
زمانی که در مراسم اهدای جوایز سینماگران ایرانی در جشنواره فیلم فجر ، شاهد حرکات ده نمکی بر روی سن بودیم، شاید کسی تصور نمی کرد که صاحب آن اعتراضات که ید طولانی در فریاد دارد شاهد به قول خودش صف های چند کیلومتری ! برای فیلم باشد..
مسعود ده نمکی را همه نه..اما بسیاری می شناسند..
این شناخت در طول زمان با تصاویر بسیاری در آمیخته و نمای تقریبن درستی را به مخاطبین از وی ارایه کرده است..
تصویری بدون ابهام از کارکتر مسعود ده نمکی ..
زمانی که در مراسم جشنواره ده نمکی را آن چنان معترض بر روی سن در حال انتقاد از داوران دیدم حدس زدم که ده نمکی زحمت بسیاری را برای فیلم متحمل شده..
و مانند بسیاری دیگر آرزو کردم این زحمات که به بهای توهین به داوران تمام شده لااقل نتیجه ای نیز در بر داشته است..
حال این نتیجه به قول عده ای میتوانست نوعی عقب نشینی از تفکرات جالب توجه ! پیشین ده نمکی باشد و به قول عده ای دیگر نیز می توانست گونه ای از ترقی فکری را در مدلی هنرمندانه ارایه دهد.
.در هر حال با دیدن استقبال تماشاگران مردمی از فیلم هر کسی مشتاق دیدن میشد..
و اما اخراجی ها..
پست مایگانی در قشر اجتماع که از دیاری نیک به نام جبهه رانده می شدند .
و ...ادامه ی ماجرا..
از اخراجی ها برداشتهای متفاوتی میشد.
.اما جالب اینجا بود که هر کس قصد بیان نظر خود را درباره اخراجی ها داشت این تلقی سینمایی را به شکلی به کارگردان فیلم مرتبط می ساخت..! شاید اگر کارگردان فیلم مسعود ده نمکی - مردی که نامش با اعتراض های فریاد گونه و غیر قابل قبول برای قشر روشنفکران جامعه- در آمیخته نبود ، تماشاگران بیشتر به محتوای فیلم توجه می کردند. تا کارگردان آن!
فیلم در اصطلاح ژانری جنگی داشت .. که البته عده ای نیز نام آن را حاشیه جنگ نامیدند.. جنگی که به اعتقاد من حاشیه ای نداشت و تمام آن اصل بود و نه حاشیه..جنگی که تفاوتی میان سوزوکی ها و حاج کاظم ها قایل نمیشد..
مگر وقتی پای ناموس خا ک به میان می اید لات و لوتی را تفاوتی ست ؟؟؟
ده نمکی هم قصد داشت همین را بگوید..اما ای کاش اینها را ده نمکی نمی گفت !
گرچه با توجه به مصاحبه ها و مطالبی که از او شنیده شد برداشت کردم که آنچنان هم توان پذیرش انتقاد را ندارد و خشم مخلوط شده با آرامش ! را در پاسخ هایش به وضوح می توان لمس کرد..
حس آسمانی بودن مردانی که 8 سال خود را در خاک، سینه خیز به زیر گامهای تعدی گران کشاندند ، بر هیچ بنی بشری پوشیده نیست..
آنان که در هنگام سخن از وجودشان باید مراقب بود واژه ای خلاق طینت پاکشان بر زبان نیاوری و قداست اندیشه شان را خدایناکرده به زیر سوال های بی پاسخ نبری..
ده نمکی خواست ازآنان بگوید..
از همه آنان که هم سنگرشان بود و میخواست تصویشان را به روی پرده بیاورد..اما آیا تمامی هدف ده نمکی همین بود؟
کمتر کسی است بپذیرد که ده نمکی فقط و فقط به نیت نشان دادن تصویر رفیق خود یا همان مجید سوزوکی و دیگر وقایع اخراجی را ساخت..
اگر تنها هدف ده نمکی این بود پس آن کنایه های زننده در تخریب شخصیتهای اسطوره ای ملی ایران زمین چه بود؟
به تمسخرگرفتن ترانه ای که روزی روزگاری به خاطر خواندنش تو را باتوم میزدند و امروز آن را در میان کلیپهای صدا و سیما میبینیم از کجا ناشی میشد؟( یار تخریب چی من !)
به زیر سوال بردن نام کیکاووس و دیگر بزرگان میهنی که یادشان برای هر ایرانی ایران شناسی جزو نامهای برتر است با چه هدفی دنبال میشد؟
قسم حضرت عباس را باید باور کنیم یا دم خروس را؟
آقای ده نمکی به ما بگوید ما قسم حضرت عباس را باید باور کنیم یا دم خروس را؟
ما دهنمکی زمان فیلم آدم برفی را باید بشناسیم یا حاج کاظم اخراجی ها را ؟
همان او که فروش جالب توجه آدم برفی را نشانه کیفیت بالای فیلم نمی داسنت یا او که اکنون به صف های پای گیشه ی اخراجی ها می نازد؟ !!
کاش اخراجی ها تمام و کمال حکایت بزرگ مردان ما بود بی هیچ لودگی..
کاش به منظور کشاندن ملت پای گیشه ها ده نمکی کمتر از لطیفه های هجو قدیمی در دیالوگ فیلنامه اش استفاده میکرد..
ای کاش ده نمکی فیلمی میساخت تا بیشتر با ماهیت وجودی اش - همان که ملت آن را به نام ده نمکی میشناسند - هماهنگی داشته باشد..
تا ملت درهنگام خروج از سینما تا این اندازه درباره تغییرات فکری و مثبت ده نمکی سخن نگویند..!
در این شکی نیست که پیشرفت فکری برای هیچ موجود دوپایی عیب به شمار نمی آیدکه هیچ..
در بسیاری از مواقع آن را نوعی امتیاز نیز به حساب می آورند..
اما نه دیگر تا این حد .. !
آیا آقای ده نمکی تا کنون موضع روشنی از تفکرات خود ارایه داده است یا ملت را در گفتگوهای خود میان ابهامی بی معنا باقی گذاشته.. ؟
آیا او حاضر به پاسخگویی ست که "موضع پیشین منفی وی " بر سر جایش باقی مانده یا ... ؟
ای کاش آقای ده نمکی باور میکرد که نیمی و شاید بیش از نیمی از مخاطبین اخراجی ها به چه منظور در صف های چند کیلومتری! می ایستند..
بی شک مسعود ده نمکی فراموش نکرده که این ملت همان ملت زجر کشیده ی روزگار حلبچه و قصر شیرین اند..همانانی که آنقدر خون دیدند و و جنازه که هرمکانی را میجویند تا دمی بیاسایند و بخندند..
حال این گوشه میخواهد گوشه سالن سینمای فیلم اخراجی ها باشد یا طنز مهران مدیری یا هر چیزی دیگر..
کاش آقای ده نمکی می پذیرفت که پیش از ساختن فیلم باید توضیحات قابل قبولی را- درباره تحول آشکاری که به عنوان کارگردان اخراجی ها در باره او حدس زده میشد - به ملت ارایه میداد..
البته و صد البته که اگر ده نمکی اخراجی ها ار نمیساخت و به عنوان تهیه کننده فقر و فحشا باقی میماند کسی از او توضیحی نمیخواست..چرا که فقر و فحشا کاملن مطابق با کرکتر شخصیتی ده نمکی بود !
ای کاش د ه نمکی به جای کار در ژانر جنگ حکایتی دیگر را روایت میکرد تا انقدر مجبور نباشد به تناقضات موجود پاسخ دهد!
یا لااقل ای کاش حال که پا در سینمای جنگ گذاشته آنقدر شهامت داشت که مانند محمد رضا شریفی نیای اخراجی ها کمی با خدای خود خلوت کند و کمی درد و دل. و اندکی اقرار !
شاید بهانه ده نمکی برای ساختن اخراجی ها حضور او در جبهه بوده که البته و صد البته این نمیتواند توجیه مناسبی برای کارگردانی و نویسندگی فیلمی در سینمای ایران با ژانر جنگ باشد..
چرا که تا زمانی که ما قدرتمندانی چون حاتمی کیا و زنده یاد ملا قلی پور را در صحنه داشتیم و داریم شاید دیگر جایی برای عرض اندام دیگر کسان باقی نماند...
و اما سرانجام کلام ..
شاید ده نمکی با دیدن گیشه های شلوغ سینماها کمی به فکر فرو رفته و در دل آروز کرده کاش پیش از این به فیلمسازی روی می آورد و کمی از بار سهمگین خشونتها و انتقاداتش از روشنفکران و هنرمندان عرصه سینمای ایران می کاهید...
اما در هر حال ده نمکی طبق معمول فریاد خودرا زد
و مانند روزگاری که جلوی سینما فلسطین اعتراض خود را با مشتهای گره کرده بالا برده بود، امروز هم چندین سال بعد ..جلوی دوربین و چشمان داورانی که به فیلمش رای نداده بودند باز هم مشتها را بالا برد.. پس مسعود ده نمکی آنقدر ها هم تغییر نکرده !
اما سرانجام من نفهمیدم که چرا داوران باید به اخراجی ها رای میدادند !
اما پس ازدیدن فیلم جدا از بازی قابل توجه همیشگی بازیگر قدرتمند ژانر طنز ایران اکبر عبدی و دیگر عزیزان که با حضورشان به فیلم محتوا بخشیده بودند ،
در دل آروز کردم که ای کاش ده نمکی اخراجی ها را نساخته بود !
اعلام مرتب نرخ فروش اخراجی ها در وبلاگ ده نمکی !
از قرار معلوم ده نمکی در راه خودش دست به تبلیغاتی گسترده هم زده..!
و به قول خودش از اکران انفجاری اخراجی ها خیلی خشنود و خوشحال است !! و در وبلاگ شخصی خود دایمن از افزایش نرخ فروش فیلم !!! مینویسد..
البته این عکس العملها با توجه به شرایط موجود انچنان هم غریب نیست.. ..
و از طرفی هم مرتب در این اندیشه است که دیگران به ویژه منتقدین در حال ترتیب توطیه ای علیه فیلم اخراجی ها هستند !!!!!!
مطالب عنوان شده توسط ده نمکی :
اخراجیها باعث افتخار سینمای ایران است (در اولین اثر این جملات کمی اغراق آمیز به نظر می آید!)
درك خباثت قلمی خبرنگار روزنامه همشهري برايم سخت نيست
چرا کفنپوشان در خیابان نیستند؟
تشبیه جوایز جشنواره به مرغ ( آیا اگر یکی از این مرغها به وی میرسید نیز ...؟! )
براي ساخت اين فيلم از كمدي الهي دانته كمك گرفتم احتمالن ده نمکی واژه "کمدی" اثر جاودانه دانته را به "اخراجی ها" تعمیم داده است..چرا که محتوای پر از حرف کمدی الهی کجا و....
خدایا این حسادت را از ما نگیر (اعتراض دهنمكي به يادداشتي در سايت سينماي ما)
دريافتن نمي توان..
نه ميتوان پذيرفت..
نه مي توان دريافت..
اندك اندك پيش مي رويم..
بسان دوره گرد..
از سپيده دم تا سپيده دم..
فيليپ ژاكوته (شاعر فرانسوي)
